دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی نقش مهاجرت نخبگان و ادیبان ایرانی در شکلگیری و تکوین تاریخنگاری در قلمرو سلجوقیان آناتولی میپردازد. با وجود تأسیس دولت سلجوقیان روم در آغاز سده هفتم هجری/سیزدهم میلادی، تاریخنگاری در این سرزمین با تأخیر توسعه یافت و نخستین متون تاریخنگارانه آن تحت تأثیر مستقیم سنت تاریخنگاری فارسی پدید آمد. پرسش اصلی این پژوهش آن است که این تأخیر تا چه اندازه با انتقال الگوهای تاریخنویسی ایرانی توسط دانشوران مهاجر رابطه دارد. با اتکا بر تحلیل منابع اصلی و مطالعات جدید، پژوهش نشان میدهد که ادیبان ایرانی – که پیشتر در سنت ادبی و دیوانی ایرانی پرورش یافته بودند – در دربار سلجوقیان آناتولی بهعنوان نویسندگان رسمی، دبیران و وقایعنگاران فعالیت کردند و از طریق انتقال روایتهای مشروعیتبخش ایرانی و قالبهای تاریخنویسی درباری، زیربنای تاریخنگاری این دولت را شکل دادند. در نهایت، نتیجه گرفته میشود که تاریخنگاری سلجوقیان آناتولی بخشی از میراث گستردهتر فرهنگ مکتوب ایرانی است و بررسی آن بدون توجه به شبکههای علمی و فرهنگی فراملی عصر سلجوقی، تصویر کاملی از تحولات سیاسی و هویتی این دوره ارائه نخواهد داد.
