2
دانش آموخته دکتری تاریخ، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
مقالۀ پیشرو، که به قلم محمت آلتای کویمن، یکی از برجستهترین پژوهشگران تاریخ سلجوقی نگاشته شده، بررسی مختصری از ساختار، کارکرد و نقش سیاسی و اجتماعی سپاه در دولت سلجوقیان روم ارائه میدهد. نویسنده به بررسی نقش سپاه در انتخاب سلاطین و تثبیت سلطنت، کشمکشهای داخلی میان امرای بزرگ و سلاطین، و عملکرد نظامی آن در نبردهای تعیینکننده مانند ملازگرد، مریوکیفالون و یاسیچمن میپردازد. این جستار نشان میدهد که سپاه سلجوقی نهتنها ضامن بقای سیاسی دولت بود، بلکه در تحقق سیاست وحدت آناتولی و دفاع از مرزهای سرزمینی آن نیز نقش مؤثری ایفا کرد. افزون بر این، مقاله به بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی زندگی سپاهیان، ازجمله نظام اقطاع، مزد سربازان و تجملگرایی امرا پرداخته و تصویر روشنی از جایگاه و قدرت طبقۀ نظامی در ساختار دولت ارائه میدهد. هرچند مقاله از منظر محتوایی ارزشمند است، دیدگاههای ملیگرایانۀ نویسنده و تلاش او برای متمایز ساختن تمدن «ترک» از تمدن اسلامی، از منظر روششناختی نیازمند تأمل و نقد جدی است. این مقاله، علاوه بر ارائۀ دادههای سودمند دربارۀ سپاه سلجوقی، میتواند بهمثابه الگویی برای پژوهش در تاریخ نظامی ایران در قرون میانه مورد استفاده قرار گیرد.
